Η φτώχια στον κόσμο
 
Γενικά ΣτοιχείαΘεωρίαΟπτικοακουστικό  ΔραστηριότητεςΑξιολόγησηΠαιχνίδιαΣυνδέσεις
Τι είναι φτώχια

Αιτίες φτώχιας

Συνέπειες φτώχιας

Παιδική φτώχια

Πυραμίδα αναγκών

Στόχοι Χιλιετίας

Φτώχια και διατροφή

Παραγκουπόλεις

Παρουσιάσεις
Τι είναι φτώχια;

Η φτώχια είναι μια σχετική έννοια. 

"Φτωχοί" θεωρούνται εκείνοι οι άνθρωποι που είναι σε σαφώς χειρότερη κατάσταση από ό,τι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, εκείνοι που το επίπεδο ζωής τους είναι κατά πολύ κατώτερο από το επίπεδο ζωής που απολαμβάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι στην κοινωνία στην οποία ζουν.

Συνήθως, συνδέεται με την έλλειψη πρόσβασης σε βασικούς πόρους που περιλαμβάνουν το φαγητό, το πόσιμο νερό, την υγιεινή και την εκπαίδευση. Διάκριση επιχειρείται ανάμεσα στους όρους «απόλυτη» και «σχετική» φτώχια.   Όταν μιλάμε για φτώχια στην Ευρώπη σπανίως εννοούμε τον υποσιτισμό ή τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικά φαινόμενα. 

Το όριο της φτώχιας ορίζεται στο 60% του μέσου εισοδήματος μιας χώρας.

Οι άνθρωποι που έχουν εισόδημα λιγότερο από το 60% του μέσου εισοδήματος της χώρας τους κινδυνεύουν να ανήκουν στην κατηγορία των φτωχών ή και κοινωνικά αποκλεισμένων.

Η φτώχια αποτελεί το βασικό κοινωνικό πρόβλημα όλων των κοινωνιών σήμερα.

Η καταπολέμηση της αποτελεί προτεραιότητα τόσο των κυβερνήσεων των χωρών, όσο και των Διεθνών Οργανισμών (ΟΗΕ, Unicef).

Επειδή δεν είναι εύκολο να καθοριστούν κοινά στοιχεία για τον ορισμό της φτώχιας, οι κοινωνικοί επιστήμονες επέλεξαν ως κριτήριο ένα κοινό χαρακτηριστικό, το εισόδημα και με βάση αυτό μετρούν τη φτώχια σε απόλυτη και σχετική.

• Η απόλυτη φτώχια

Η απόλυτη φτώχια είναι η κατάσταση στην οποία τα άτομα δεν κατέχουν ούτε τα στοιχειώδη αγαθά για την επιβίωση τους, όπως είναι η τροφή, το νερό, η στέγη. Η απόλυτη φτώχια αφορά μεγάλους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών στην Αφρική και την Ασία, αλλά παρουσιάζεται και στις αναπτυγμένες κοινωνίες, εφόσον οι άστεγοι αποτελούν συνηθισμένο φαινόμενο όλων των Δυτικών μεγαλουπόλεων.

Ο όρος «απόλυτη φτώχια» χαρακτηρίζει τους ανθρώπους στη γη που επιβιώνουν με λιγότερο από     1 δολάριο την ημέρα.

• Η σχετική φτώχια

Η σχετική φτώχια είναι η κατάσταση στην οποία τα άτομα διαθέτουν ένα βασικό εισόδημα που εξασφαλίζει την επιβίωση τους, δεν καλύπτει όμως τις βασικές τους ανάγκες όπως αυτές προσδιορίζονται από την κάθε κοινωνία σε μια δεδομένη χρονική στιγμή και σύμφωνα με το καταναλωτικό της πρότυπο.

Η κάθε κοινωνία καθορίζει επομένως τα όρια της σχετικής φτώχιας και ορίζει κάθε φορά τις "βασικές ανάγκες". Το τι είναι όμως "βασικές ανάγκες" για τους ανθρώπους είναι κάτι που ποικίλει ιστορικά και κοινωνικά. Αντανακλά το τεχνολογικό και πολιτισμικό επίπεδο μιας κοινωνίας.

παραδείγματα

v Πολλοί κάτοικοι ορισμένων περιοχών του τρίτου κόσμου δε θα μπορούσαν να διανοηθούν ότι η ύπαρξη    κεντρικής θέρμανσης και λουτρού μέσα στο σπίτι ή η οδοντιατρική περίθαλψη αποτελούν "βασικές ανάγκες" τους.

v Στην Ελλάδα του '60 η κατοχή τηλεόρασης ή τηλεφώνου δεν αποτελούσαν βασικές ανάγκες, ενώ σήμερα περιλαμβάνονται στις βασικές ανάγκες ενός νοικοκυριού και αποτελούν δείκτη σχετικής φτώχιας για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επομένως «Σχετική φτώχια» χαρακτηρίζεται η φτώχια εντός μιας χώρας.

Παρόλο που π.χ. η Νέα Ζηλανδία έχει υψηλή ανάπτυξη, υπάρχουν άνθρωποι στη χώρα αυτή που είναι σχετικά φτωχοί συγκρινόμενοι με τους πλουσιότερους της ίδιας χώρας.

Οι άνθρωποι αυτοί δε ζουν σε «απόλυτη φτώχια» αλλά μπορούν να θεωρηθούν φτωχοί στα πλαίσια της χώρας που ζουν.

Η φτώχια είναι ένα οικουμενικό φαινόμενο και έχει να κάνει κυρίως με παγκόσμια διαστρωμάτωση, την παγκόσμια οικονομία και τις κοινωνικές ανισότητες, καθώς σχετική κυρίως φτώχια συναντάμε σε όλα τα κράτη, ακόμα και στα οικονομικά ισχυρά.
  Η κατάσταση στην Ευρώπη
  Σύμφωνα με τη Eurostat, τα άτομα στο όριο της φτώχιας είναι εκείνα τα οποία ζουν σε νοικοκυριά με εισόδημα κάτω του 60% του μέσου εθνικού εισοδήματος. Στην ΕΕ των 27 το 16,5% των πολιτών (81 εκατ. άτομα) ζούσε στο όριο της φτώχιας έχοντας λάβει τις κοινωνικές παροχές.

Πρώτη είναι η Λεττονία (25,6%), ακολουθεί η Ρουμανία (23,4%), η Βουλγαρία (21,4%) και η Ελλάδα (20,1% ή 2,2 εκατ. πολίτες).Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στην Τσεχία (9%), στην Ολλανδία και τη Σλοβακία (11%).

Εργαζόμενοι στη φτώχια


Αν και οι άνθρωποι που έχουν εργασία συνήθως δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της φτώχιας, ωστόσο το 8% των εργαζομένων στις χώρες της Ε.Ε δεν κερδίζουν αρκετά ώστε να ξεφύγουν από τα όρια της φτώχιας.
Περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι επιβιώνουν με λιγότερα από 5€ την ημέρα, ενώ άλλοι τόσοι υποφέρουν από οικονομική στενότητα αδυνατώντας να πληρώσουν τα έξοδα για θέρμανση όλο το χρόνο ή να αντιμετωπίσουν έκτακτα έξοδα.

Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στη Βουλγαρία (41%) και στη Ρουμανία (33%), ενώ τα χαμηλότερα στο Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Ισπανία (κάτω από το 3%).

Μερικές κοινωνικές ομάδες είναι περισσότερο ευάλωτες από κάποιες άλλες, όπως οι ρομά, τα   παιδιά, οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες, οι άνεργοι, οι μετανάστες και οι μονογονεϊκές οικογένειες

 

 

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Στο όριο της φτώχιας ζουν δύο στους πέντε Έλληνες, έχοντας ήδη λάβει τις κοινωνικές παροχές από το κράτος, ενώ ένας στους δέκα δεν έχει πόρους να πληρώσει τα προς το ζην, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2008. Ειδικότερα, η Ελλάδα είναι η τέταρτη χώρα στην Ε.Ε. με το υψηλότερο ποσοστό ατόμων που βρίσκονται στο όριο της φτώχιας.
Εξάλλου, το 11,2% του πληθυσμού της Ελλάδας (1,2 εκατ. πολίτες), αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες να πληρώσει το ενοίκιο του σπιτιού του, τη θέρμανση, να λάβει γεύμα με κρέας ή ψάρι τρεις φορές την εβδομάδα, να ανταποκριθεί σε αναπάντεχα έξοδα.
                                                                                                                                                                            Πηγή :in.gr

  Η κατάσταση στις αναπτυσσόμενες χώρες
  Πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα. Το ένα τρίτο αυτών των ανθρώπων ζουν στην υποσαχάρια Αφρική ενώ τα υπόλοιπα δυο τρίτα κυρίως σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και άλλες περιοχές της Αφρικής.

Η κατάταξη της φτώχιας δε μπορεί να αξιολογηθεί με γνώμονα τη δυτική πραγματικότητα. 

Για τις χώρες αυτές πιο αξιόπιστη μέθοδος για να οριστεί η φτώχια είναι η ημερήσια κατανάλωση τροφών και όχι οι χρηματικές απολαβές.  

Απόλυτη φτώχια: Ένα γεύμα την ημέρα με ελάχιστη κατανάλωση δημητριακών σε μορφή χυλού.

Φτώχια: Δύο γεύματα την ημέρα ή και περισσότερα με μικρή κατανάλωση δημητριακών. Εκτός από γάλα μια φορά την εβδομάδα, δεν υπάρχει άλλη ζωική πρωτεϊνούχα τροφή.

Οριακή φτώχια: Δύο γεύματα την ημέρα με κατανάλωση δημητριακών ή ρυζιού, δύο και τρεις φορές την εβδομάδα κατανάλωση γάλακτος. Μία φορά την εβδομάδα κρέας.

Αποδεκτή φτώχια: Δύο ως τρία γεύματα την ημέρα με ικανοποιητική κατανάλωση δημητριακών και ρυζιού, λαχανικά τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, δύο φορές την εβδομάδα κρέας.

 

Μερικά δεδομένα για χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής

  Πηγή: www. Undp. Org

   
ΚΡΑΤΗ
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Πληθυσμός (εκατομμύρια)
  12,4 Ο,5 1,4 12,7 2,9 1,5 13,1 11,1
Μέσος όρος ζωής  (έτη)
47,5 70,4 55,7 47,9 52,7 44,7 44,4 55,7 43,6
Αναλφαβητισμός ενηλίκων (%)
  87,2 24,3 62,2 81,0 48,8 60,4 85,6 60,7
Πληθυσμός που ζει με λιγότερο από 1$
44,9 50,0 59,3 72,3 25,9 60,0 61,4 26,3  
Πληθυσμός χωρίς πρόσβαση σε νερό(%) 49,0 20,0 18,0 52,0 44,0 41,0 54,0 28,0 66,0
Πληθυσμός σε υποθρεψία  (%)
19,0   27,0 29,0 10,0   34,0 24,0 28,0

            
             Υπόμνημα:                               1.
Μπουργκίνα Φάσο, 2. Πράσινο Ακρωτήρι, 3. Γκάμπια, 4. Μαλί,                                                                   5. Μαυριτανία, 6. Γουινέα, 7. Νίγηρας ,8. Σενεγάλη, 9. Τσαντ.