Ο τουρισμός, μέσα από τις δραστηριότητές του, επιδρά σε πολύ μεγάλο βαθμό με το φυσικό περιβάλλον, σε σημείο που όταν υποβαθμίζεται το φυσικό περιβάλλον να πλήττει το τουριστικό προϊόν. Αυτό οφείλεται στην μορφή του μαζικού – βιομηχανοποιημένου που έχει πάρει ο τουρισμός τι τελευταίες δεκαετίες.

Οι αρνητικές επομένως επιδράσεις του τουρισμού στο φυσικό περιβάλλον εμφανίζονται όταν ο τουρισμός ξεπερνά τη φέρουσα ικανότητα του φυσικού περιβάλλοντος, όταν δηλαδή η τουριστική ανάπτυξη ξεπεράσει τα όρια αντοχής του τόπου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της τουριστικής ανάπτυξης, την υποβάθμιση του τουριστικού προϊόντος και του φυσικού περιβάλλοντος.

Από την άλλη πλευρά όμως υπάρχουν παραδείγματα όπου η τουριστική ανάπτυξη ωφέλησε το φυσικό περιβάλλον, προστατεύοντας το, για λόγους διατήρησης ή βελτίωσης της ελκυστικότητας του τουριστικού προϊόντος.
Στην Κύπρο έχουν δημιουργηθεί πολλές πλατείες και πάρκα στις τουριστικές περιοχές όπως στην Αγία Νάπα και στον Πρωταρά. Σε άλλες περιπτώσεις κάποιες περιοχές ανακηρύσσονται προστατευόμενες όπως το φαράγγι του Άβακα, το δασικό πάρκο του Κάβο Γκρέκο κτλ.

Τα μειονεκτήματα του τουρισμού μπορεί να είναι άμεσα ή έμμεσα, παροντικά ή μελλοντικά και μπορεί να αφορούν στο τοπικό, το περιφερειακό ή το διεθνές φυσικό περιβάλλον.

Έδαφος

Εικόνα παραλίαςΤο έδαφος δέχεται μεγάλες πιέσεις από τον τουριστικό τομέα, αφού είναι ο βασικός πόρος ανάπτυξης των τουριστικών δραστηριοτήτων. Προκαλεί επέκταση της αστικής δομής, παρέμβαση στο άθικτο φυσικό περιβάλλον για την κάλυψη των αναγκών σε μεταφορές, ηλεκτροδότηση, υδροδότηση και κέντρων αναψυχής και δραστηριοτήτων. Με αυτό τον τρόπο ανταγωνίζεται σε τεράστιο βαθμό τις παραδοσιακές χρήσεις της γης (γεωργία, κτηνοτροφία). Επιπλέον τεράστιες επιπτώσεις υφίστανται και οι παράκτιες περιοχές όπως η διάβρωση των ακτών, η ακαλαισθησία και η ρύπανση των νερών.

Μεγάλο κεφάλαιο αποτελεί και η ρύπανση του εδάφους που προέρχεται από τα στερεά απόβλητα των ξενοδοχείων και των κέντρων αναψυχής ή από τα σκουπίδια που πετούν μεμονωμένοι τουρίστες. Τα απόβλητα των τουριστικών επιχειρήσεων τις περισσότερες φορές δεν υφίστανται την απαραίτητη επεξεργασία με αποτέλεσμα να ρυπαίνουν το υπέδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα. Τα σκουπίδια που πετάνε ασυνείδητοι τουρίστες προκαλούν, εκτός από τη ρύπανση του εδάφους και αισθητική ρύπανση, επιβαρύνοντας και υποβαθμίζοντας την περιοχή.


Νερό

σαδΤο νερό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πόρους για την άνθιση του τουριστικού προϊόντος. Οι ανάγκες σε νερό αυξάνονται στις τουριστικές περιοχές, καθώς ο αριθμός των ατόμων που διανέμουν σ’ αυτές αυξάνεται κατά τους τουριστικούς μήνες. Οι τουριστικές ανάγκες αφορούν την καθαριότητα των ατόμων και των χώρων, την πόση, το πότισμα των μεγάλων κήπων ή των γκολφ και των υπεραρίθμων πισινών και τις διάφορες δραστηριότητες. Η κατανάλωση νερού εξαρτάται από το μέγεθος του καταλύματος και από των αριθμό των τουριστών. Εκτός από το ζήτημα της ποσότητας του νερού, προκύπτει και το ζήτημα της ποιότητάς του, το οποίο προκαλεί ρύπανση ή μόλυνση της θάλασσας από τα διάφορα απόβλητα των τουριστικών μονάδων και από την απόρριψη αποβλήτων από τα τουριστικά πλοία.

 

 

 

Ατμόσφαιρα


σδΗ ατμόσφαιρα επίσης μπορεί να επιβαρυνθεί από τις τουριστικές δραστηριότητες. Κάποιες από αυτές έχουν άμεση επίδραση και κάποιες έμμεση. Στις άμεσες επιδράσεις συγκαταλέγονται οι μεταφορές, τόσο αυτές που αφορούν το χώρο προέλευσης στο χώρο προορισμού, όσο και αυτές που αφορούν το τόπο διαμονής. Έμμεσες επιπτώσεις αποτελεί η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε εργοστάσια που χρησιμοποιούν ως καύσιμη ύλη ορυκτά καύσιμα.

Το ποσοστό συμβολής του τουριστικού τομέα στην εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα ανέρχεται στο 5% περίπου επί του συνόλου των εκπομπών παγκοσμίως και προέρχεται από τους κλάδους μεταφορών (75%), καταλυμάτων (21%) και άλλων δραστηριοτήτων. Από την άλλη το ποσοστό συμβολής του τουρισμού στην παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου υπολογίστηκε το 2005 μεταξύ 5% με 14%.

Ενώ ο τουρισμός επηρεάζει σε μικρό βαθμό την αλλαγή του κλίματος, το κλίμα από την πλευρά του επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τον τουρισμό (τουριστικός προορισμός, λειτουργικές δαπάνες, τρόφιμα, άρδευση, νερό κτλ). Ο καιρός επίσης επηρεάζει την ελκυστικότητα των τουριστικών τόπων, βελτιώνει τον ανταγωνισμό και την αποδοτικότητά τους. Όλα αυτά μας οδηγούν να συμπεράνουμε πως οι επιπτώσεις που θα προέλθουν από την παγκόσμια κλιματική μεταβολή στο περιβάλλον θα επηρεάσουν την τουριστικά βιομηχανία (θετικά, αρνητικά).
Ο τουρισμός ακόμη αλλοιώνει, συρρικνώνει ή ακόμη καταστρέφει πλήρως τα οικοσυστήματα μιας περιοχής. Η ολοένα αυξανόμενη ανάγκη για χώρο για ανάπτυξη των τουριστικών υποδομών (ξενοδοχεία, εστιατόρια, θεματικά πάρκα, δρόμους κτλ), καθώς επίσης και οι δραστηριότητες των τουριστών, κυρίως στα παράκτια οικοσυστήματα (κολύμπι, ρύπανση της ακτής, θαλάσσιο σκι, κτλ), επηρεάζουν με τη σειρά τους τη βιοκοινότητα της περιοχής. Ακόμη, οι εκδρομές και οι περίπατοι στη φύση προκαλούν συχνά θόρυβο και όχληση στα ζώα ή τα φυτά ιδίως όταν γίνονται σε μεγάλες ομάδες.

Επίλογος

Στην περίπτωση της Κύπρου έχουνε γίνει, αλλά δυστυχώς εξακολουθούν να γίνονται εγκλήματα στο βωμό του τουρισμού για χάρη του φυσικού περιβάλλοντος. Μεγάλοι δρόμοι έχουνε διανοιχθεί και διανοίγονται για την εύκολη πρόσβαση των ανθρώπων στα τουριστικά κατάλοιπα (π.χ. νέος δρόμος Πάφου, Αγίας Νάπας, Πρωταρά), αυξάνοντας την ηχορύπανση και την ατμοσφαιρική ρύπανση, καταστρέφοντας παράλληλα και το φυσικό περιβάλλον. Μεγάλες τουριστικές εγκαταστάσεις έχουνε δημιουργηθεί μειώνοντας σε μεγάλο βαθμό τις γεωργικές εκτάσεις και τις απρόσιτες φυσικές περιοχές, ρυπαίνοντας παράλληλα το έδαφος και το υπέδαφος (π.χ. περιοχή Αγίας Θέκλας, Πέγεια, Γερμασόγεια). Αυξήθηκε και αυξάνεται η ζήτηση σε νερό αλλά και σε ηλεκτρικό ρεύμα με τεράστιες επιπτώσεις στο ευρύτερο αλλά και τοπικό περιβάλλον. Πολλές παραλίες, λόγω της «υπερφόρτωσης» τουριστών, έχουν ρυπανθεί, ενώ λόγω των κλιματικών αλλαγών ολοένα οι καύσωνες επιδεινώνονται τους καλοκαιρινούς μήνες.